SARS-CoV-2 – System czasu pracy lekarzy

SARS-CoV-2 – System czasu pracy lekarzy

Szpital wprowadził równoważny system czasu pracy. Czy to legalne?

Tak. Zgodnie z art. 94 § 1 ustawy z 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (Dz.U. z 2020 r. poz. 295; dalej: „UDzL”) jeśli jest to uzasadnione rodzajem lub organizacją pracy, mogą być stosowane rozkłady pracy, w którym dopuszczalne jest przedłużenie wymiaru czasu pracy do 12 godzin a dobę, przy zachowaniu przeciętnie 37 godz. 55 minut pracy tygodniowo. Jest to tzw. równoważny system czasu pracy. Polega on na wydłużeniu dobowego wymiaru czasu pracy w jedne dni i równoważeniu go dniami wolnymi lub krótszym czasem pracy w inne dni. W ten sposób ilość godzin w okresie rozliczeniowym pozostaje niezmieniona.

Trzeba pamiętać, że system równoważnego czasu pracy można stosować tylko do umów o pracę. W przypadku kontraktów szpital nie ma środków prawnych, by narzucić lekarzowi lub pielęgniarce określony system czasu pracy, o ile nie zostało to przewidziane w kontrakcie.

Co do zasady okres rozliczeniowy w tym systemie może wynosić do 1 miesiąca, jednak w szczególnie uzasadnionych przypadkach art. 94 § 2 UDzL dopuszcza jego wydłużenie do maksymalnie 4 miesięcy. Naszym zdaniem sam fakt wprowadzenia stanu epidemii nie wystarczy do uznania, że zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek. Powinny występować realne, możliwe do określenia potrzeby po stronie pracodawcy.

W równoważnym trybie czasu pracy konieczne jest stosowanie grafików czasu pracy poszczególnych pracowników. Nadal obowiązują minimalne okresu odpoczynku dobowego i tygodniowego.

Równoważny system czasu pracy można wprowadzić w każdym czasie. Także w trakcie okresu rozliczeniowego. Do jego wprowadzenia niezbędne jest tylko pisemne zawiadomienie pracownika, które może nastąpić po fakcie – niezwłocznie, najpóźniej w ciągu 1 miesiąca (art. 29 § 32 Kodeksu pracy).

Nie istnieją przeszkody formalne do wprowadzenia równoważnego systemu czasu pracy tylko dla niektórych grup pracowników, pod warunkiem że nie narusza to zakazu dyskryminacji. Dyskryminacja, zakazana przez art. 113 KP, to różne traktowanie osób lub grup osób pozostających w tej samej sytuacji lub mających te same umiejętności czy cechy, istotne z punktu widzenia pola dyskryminacji.

Czy w systemie równoważnego czasu pracy szpital może wydłużyć dobową normę czasu pracy do 12 godzin?

Pracodawca, u którego wystąpił spadek obrotów gospodarczych w związku z epidemią, może zawrzeć z organizacją związkową lub przedstawicielami pracowników porozumienie o wprowadzeniu systemu równoważnego czasu pracy z przedłużonym dobowym wymiarem czasu pracy do 12 godzin w okresie rozliczeniowym nieprzekraczającym 12 miesięcy. Stanowi tak art. 15 zg § 1 pkt 2) ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 374 ze zm. z 30 marca 2020 r.; dalej „KoronawirusU”). Ponieważ zapisy specustawy stanowią przepisy szczególne w stosunku do unormowań ustawy o działalności leczniczej, należy uznać, że mogą być stosowane także przez szpitale.

Jeśli jednak porozumienie z organizacją lub pracownikami nie zostanie zawarte – nowy system nie będzie obowiązywał.

Szpital wprowadził rotacyjny tryb pracy. Jestem zatrudniony na umowie o pracę. Czy będę miał obniżoną pensję za czas gotowości?

Tryb rotacyjny nie jest pojęciem prawny. Dlatego odpowiedź zależy od tego, jakie rozwiązania rzeczywiście się za nim kryją.

Jeżeli jest to system równoważnego czasu pracy, który opisano powyżej (tj. taki, w którym liczba godzin do przepracowania w okresie rozliczeniowym jest stała), to wynagrodzenie musi być wypłacane w pełnej wysokości.

Wynagrodzenie w wysokości 50% stawki godzinowej wynagrodzenia zasadniczego będzie natomiast przysługiwało za każdą godzinę pozostawania w gotowości, czyli dyżuru pod telefonem. W razie wezwania do pracy dyżur stanie się normalnie płatnym dyżurem medycznym.

Okresy odpoczynku nie mogą też być traktowane jako przestoje, gdy wynikają z rozkładu czasu pracy przyjętego przez pracodawcę. Jeżeli jednak harmonogram przewiduje, że pracownik będzie w danym okresie świadczył pracę w wymiarze niższym, niż przewidziany dla okresu rozliczeniowego, brakujące godziny mogą zostać potraktowane jako przestój w rozumieniu art. 81 § 1 KP, za co wypłacone zostanie 60% stawki wynikającej z osobistego zaszeregowania.

Głosy płynące od rezydentów mówią jednak, że w chwili obecnej szpitale nie stosują tego przepisu i wypłacają pełne wynagrodzenie (stan na 3 kwietnia 2020 r.).

Do poczytania

SARS-CoV-2 Jak może wyglądać kwarantanna lekarzy?

SARS-CoV-2 Jak może wyglądać kwarantanna lekarzy?

Kwarantanna lekarzy – jak może, a jak nie może wyglądać?

Powiatowy inspektor sanitarny nakłada w drodze decyzji obowiązki określone ustawą (art. 33 § 1 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, Dz.U. z 2019 r. poz. 1239 ze zm., dalej „UZoZZ”) wobec osób, które miały kontakt z czynnikiem chorobotwórczym. Obowiązki te (art. 5 § 1 UZoZZ) to m. in. obowiązek dostarczenia materiału do badań i poddania się kwarantannie. Podlegają jej osoby, które były narażone na chorobę zakaźną lub pozostawały w styczności ze źródłem czynnika chorobotwórczego, a nie wykazują objawów chorobowych – gdy tak postanowi organ inspekcji sanitarnej. Trzeba pamiętać, że w przypadku choroby wysoce zakaźnej i szczególnie niebezpiecznej decyzja może być przekazana w każdy sposób, także ustnie przez telefon i nie wymaga uzasadnienia.

Ustawa nie precyzuje miejsca odbywania kwarantanny. Można przyjąć, że dopuszczalne byłoby skierowanie personelu medycznego do wspólnego odbywania kwarantanny w szpitalu w sytuacji, gdy nie stanowi to dodatkowego zagrożenia dla nich ani pacjentów: wszystkie osoby na kwarantannie miały już ze sobą kontakt, oddział jest zamknięty, a z odosobnionymi nie będą się kontaktowały nowe osoby.

Pozostaje pytanie o charakterze medycznym, czy taki sposób odbywania kwarantanny nie stanowi dodatkowego zagrożenia dla osób nią objętych i czy istnieją lepsze alternatywy. Czy dłuższy kontakt nie będzie stwarzał większej szansy na zakażenie? A może jeśli odeślemy pracowników do domu, zagrożenie dla ich rodzin zliczonych łącznie będzie większe? Czy mamy warunki, by personel mieszkał w szpitalu tak długo?

Z całą pewnością należy stwierdzić, że kwarantanna personelu w szpitalu może się odbywać tylko na mocy decyzji organów inspekcji sanitarnej. W każdym innym przypadku samowolne zamknięcie personelu na oddziale stanowi przestępstwo, określone w art. 189 § 1 lub § 2 Kodeksu karnego.

Art. 189 § 1 KK stanowi: Kto pozbawia człowieka wolności, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.
Art. 189 § 2 KK stanowi zaś: Jeżeli pozbawienie wolności trwało dłużej niż 7 dni, sprawca podlega karze pozbawienia wolności od roku do lat 10.

Trzeba podkreślić, że na podstawie art. 28 pkt 4) UZoZZ oraz art. 29 § 1 UZoZZ lekarz stwierdzający lub podejrzewający zachorowanie na COVID-19 lub stwierdzający zgon na tę chorobę oraz diagnosta laboratoryjny w przypadku uzyskania pozytywnego wyniku testu na obecność SARS-CoV-19 – są obowiązani niezwłocznie powiadomić o tym fakcie właściwego miejscowo powiatowego inspektora sanitarnego.

Do poczytania