SARS-CoV-2 – System czasu pracy lekarzy

SARS-CoV-2 – System czasu pracy lekarzy

Szpital wprowadził równoważny system czasu pracy. Czy to legalne?

Tak. Zgodnie z art. 94 § 1 ustawy z 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (Dz.U. z 2020 r. poz. 295; dalej: „UDzL”) jeśli jest to uzasadnione rodzajem lub organizacją pracy, mogą być stosowane rozkłady pracy, w którym dopuszczalne jest przedłużenie wymiaru czasu pracy do 12 godzin a dobę, przy zachowaniu przeciętnie 37 godz. 55 minut pracy tygodniowo. Jest to tzw. równoważny system czasu pracy. Polega on na wydłużeniu dobowego wymiaru czasu pracy w jedne dni i równoważeniu go dniami wolnymi lub krótszym czasem pracy w inne dni. W ten sposób ilość godzin w okresie rozliczeniowym pozostaje niezmieniona.

Trzeba pamiętać, że system równoważnego czasu pracy można stosować tylko do umów o pracę. W przypadku kontraktów szpital nie ma środków prawnych, by narzucić lekarzowi lub pielęgniarce określony system czasu pracy, o ile nie zostało to przewidziane w kontrakcie.

Co do zasady okres rozliczeniowy w tym systemie może wynosić do 1 miesiąca, jednak w szczególnie uzasadnionych przypadkach art. 94 § 2 UDzL dopuszcza jego wydłużenie do maksymalnie 4 miesięcy. Naszym zdaniem sam fakt wprowadzenia stanu epidemii nie wystarczy do uznania, że zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek. Powinny występować realne, możliwe do określenia potrzeby po stronie pracodawcy.

W równoważnym trybie czasu pracy konieczne jest stosowanie grafików czasu pracy poszczególnych pracowników. Nadal obowiązują minimalne okresu odpoczynku dobowego i tygodniowego.

Równoważny system czasu pracy można wprowadzić w każdym czasie. Także w trakcie okresu rozliczeniowego. Do jego wprowadzenia niezbędne jest tylko pisemne zawiadomienie pracownika, które może nastąpić po fakcie – niezwłocznie, najpóźniej w ciągu 1 miesiąca (art. 29 § 32 Kodeksu pracy).

Nie istnieją przeszkody formalne do wprowadzenia równoważnego systemu czasu pracy tylko dla niektórych grup pracowników, pod warunkiem że nie narusza to zakazu dyskryminacji. Dyskryminacja, zakazana przez art. 113 KP, to różne traktowanie osób lub grup osób pozostających w tej samej sytuacji lub mających te same umiejętności czy cechy, istotne z punktu widzenia pola dyskryminacji.

Czy w systemie równoważnego czasu pracy szpital może wydłużyć dobową normę czasu pracy do 12 godzin?

Pracodawca, u którego wystąpił spadek obrotów gospodarczych w związku z epidemią, może zawrzeć z organizacją związkową lub przedstawicielami pracowników porozumienie o wprowadzeniu systemu równoważnego czasu pracy z przedłużonym dobowym wymiarem czasu pracy do 12 godzin w okresie rozliczeniowym nieprzekraczającym 12 miesięcy. Stanowi tak art. 15 zg § 1 pkt 2) ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 374 ze zm. z 30 marca 2020 r.; dalej „KoronawirusU”). Ponieważ zapisy specustawy stanowią przepisy szczególne w stosunku do unormowań ustawy o działalności leczniczej, należy uznać, że mogą być stosowane także przez szpitale.

Jeśli jednak porozumienie z organizacją lub pracownikami nie zostanie zawarte – nowy system nie będzie obowiązywał.

Szpital wprowadził rotacyjny tryb pracy. Jestem zatrudniony na umowie o pracę. Czy będę miał obniżoną pensję za czas gotowości?

Tryb rotacyjny nie jest pojęciem prawny. Dlatego odpowiedź zależy od tego, jakie rozwiązania rzeczywiście się za nim kryją.

Jeżeli jest to system równoważnego czasu pracy, który opisano powyżej (tj. taki, w którym liczba godzin do przepracowania w okresie rozliczeniowym jest stała), to wynagrodzenie musi być wypłacane w pełnej wysokości.

Wynagrodzenie w wysokości 50% stawki godzinowej wynagrodzenia zasadniczego będzie natomiast przysługiwało za każdą godzinę pozostawania w gotowości, czyli dyżuru pod telefonem. W razie wezwania do pracy dyżur stanie się normalnie płatnym dyżurem medycznym.

Okresy odpoczynku nie mogą też być traktowane jako przestoje, gdy wynikają z rozkładu czasu pracy przyjętego przez pracodawcę. Jeżeli jednak harmonogram przewiduje, że pracownik będzie w danym okresie świadczył pracę w wymiarze niższym, niż przewidziany dla okresu rozliczeniowego, brakujące godziny mogą zostać potraktowane jako przestój w rozumieniu art. 81 § 1 KP, za co wypłacone zostanie 60% stawki wynikającej z osobistego zaszeregowania.

Głosy płynące od rezydentów mówią jednak, że w chwili obecnej szpitale nie stosują tego przepisu i wypłacają pełne wynagrodzenie (stan na 3 kwietnia 2020 r.).

Do poczytania